امروزه توجه بسیاری از ملت های در حال توسعه به احیای هویت ملی خود معطوف شده است. میراث فرهنگی معنوی یا ناملموس، به معنای تمامی اقدامات، شیوه های ارائه، نمودها و بروزها، دانش ها، مهارت ها، وسایل، اشیاء مصنوعات دستی و فضاهای فرهنگی مرتبط با آنهاست که یکی از مولفه های مهم هویت ملی است .جوامع، گروه ها و در برخی موارد افراد نیز آنها را به عنوان بخشی از میراث فرهنگی خود می شناسند. این میراث که از نسلی به نسلی دیگر منتقل می شود مدام توسط جوامع و گروه ها در پاسخ و ارتباط با محیط، طبیعت و تاریخ آنها مجدداً خلق و تکرار می شود و حس هویت و استمرار را برایشان به ارمغان آورده و بدین ترتیب احترام به تنوع فرهنگی و خلاقیت بشری را ترویج می کند.

     یکی از سازمان های مهم بین المللی که توجه ویژه ای به شناسایی، حفاظت و اشاعه مالکیت معنوی و فولکلور نموده «یونسکو» است. یونسکو، میراث فرهنگ معنوی را به عنوان«ابزار کارآمدی» برای نیل به دو هدف عمده سازمان ملل متحد یعنی «ایجاد صلح و توسعه پایدار انسانی» می داند. برای توجه دادن به علاقمندان و مدیران فرهنگی کشور به ویژه رسانه ملی، در ادامه فرازهایی از یکی از مهمترین اسناد بین المللی یونسکو با عنوان«توصیه های یونسکو در خصوص حفاظت از فرهنگ سنتی و فولکلور» آورده می شود. این سند مهم بین المللی در واقع اولین سند است که حفاظت همه جانبه میراث فرهنگی معنوی را مورد توجه قرار داده است و مهمترین منبع حقوقی یونسکو در زمینه فعالیت های این سازمان است. مفاد این توصیه نامه برای افراد و سازمان هایی که علاقه مند به حفظ و اشاعه فرهنگ عامه کشورمان می باشد می تواند قابل تأمل و استفاده باشد.

توصیه های یونسکو در خصوص حفاظت از فرهنگ سنتی و فولکلور(فرهنگ عامه)

- توجه به این امر که فولکلور بخشی از میراث جهانی بشری است و ابزاری قوی در جهت همبستگی افراد و گروه های اجتماعی مختلف به شمار می آید که با تکیه بر آن اقوام می توانند هویت فرهنگی خود را ابراز دارند.

- خاطرنشان ساختن نقش مهم اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی فولکلور و دانش سنتی در تاریخ حیاط بشری و جایگاه آن در فرهنگ معاصر.

- تأکید کردن بر ماهیت ویژه و اهمیت فولکلور به مثابه بخشی از میراث فرهنگی و فرهنگ زنده هر جامعه.

- درک این موضوع که اشکال مختلف سنتی فولکلور به ویژه آنهایی که به «حوزه ی سنت های شفاهی» مربوط می شوند«بسیار حساس و شکننده» می باشند، از این رو امکان از بین رفتن آنها نیز زیادتر وجود دارد.

- تأکید بر تمام نیاز کشورها برای درک نقش فولکلور و خطراتی که از همه سو آن را تهدید می کند.

- طرح این نظر و حکم که دولت ها ضرورت دارد که نقش شایسته ای را در زمینه حفاظت از فولکلور در اسرع وقت ایفا نمایند.

- در بیست و چهارمین اجلاس یونسکو تصمیم گرفته شد که بهتر است حفاظت از فولکلور به عنوان یک موضوع مشخص در بند 4 ماده 4 قطعنامه آورده شود و به تمام کشورهای عضو اجرای آن توصیه شود.

- مجمع عمومی یونسکو توصیه می کند که کشورهای عضو ضرورت دارد تمام اقدامات قانونی در راستای حفاظت از فولکلور را با قوانین داخلی خود و توصیه هایی که در زیر خواهد آمد همسو و هماهنگ سازند.

- مجمع عمومی یونسکو توصیه می کند که کشورهای عضو بایستی توجه اولیاء امور، ادارات یا دستگاه های مسئول حفاظت از فولکلور را به این توصیه ها معطوف دارند و سازمان های مختلف مرتبط با فولکلور را نیز برای برقراری ارتباط با سازمان های ذی ربط بین المللی به منظور حفاظت هر چه بیشتر از فولکلور تشویق نمایند.

- مجمع عمومی یونسکو توصیه می کند که کشورهای عضو ضرورت دارد در چنین مواقعی و حالاتی همان طور که معمول است گزارش فعالیت های خود را در خصوص اجرای این توصیه ها به یونسکو ارائه نمایند.

     در توصیه نامه یونسکو همچنین تعریف فولکلور چنین آمده است:

«فولکلور(یا فرهنگ سنتی و عامیانه) مجموعه آفرینش های سنتی هر جامعه ی فرهنگی و بازتاب هویت اجتماعی و فرهنگی آن است. ضوابط و ارزش های آن به صورت شفاهی، از راه تقلید یا به وسایل دیگر، از نسلی به نسل دیگر انتقال می یابد. برخی از اشکال آن عبارت است از زبان، ادبیات، موسیقی، رقص، بازی ها، اساطیر، آیین ها، آداب و رسوم، صنایع دستی، معماری و دیگر هنرها».

    این سند موارد مهم دیگری چون «شناسایی فولکلور»، «حفاظت از فولکلور»، «نگهداری از فولکلور»، «اشاعه ی فولکلور» و «حمایت از فولکلور» را نیز شامل می شود که به دلیل پرهیز از اطاله کلام علاقه مندان را به اصل سند ارجاع می دهم. (برگرفته از سرمقاله اینجانب در آخرین شماره فصلنامه نجوای فرهنگ)